ผมขออนุญาตนำบทความที่คุณ Dust หนึ่งใน Staff ของ pixpro's ได้พูดถึงการวิจารณ์รูป มาลองให้อ่านกันดูนะครับ (
http://www.pixpros.net/forums/showthread.php?t=5904) เพราะเห็นว่าน่าจะมีประโยชน์ไม่มากก็น้อย
สมัยผมเริ่มถ่ายภาพแรก ๆ ก็ไม่กล้าวิจารณ์เหมือนกันครับ คิดว่าเราคงไม่เก่ง เก๋าไม่พอ
และคนที่ถ่ายรูปนานกว่าผมบางส่วน ก็จะคิดเช่นนั้น ว่า ... เด็กใหม่ จะมาวิจารณ์อะไรรูปเค้า ที่ถ่ายมานานแล้วได้
แต่ความจริงหาเป็นเช่นนั้นไม่ !!!
ทุกคนมีมุมมองของตัวเอง มีทัศนคติของตัวเอง เสียงวิจารณ์ ไม่ว่าจะมาจากมือใหม่ หรือมือเก่า
ล้วนมีประโยชน์ต่อทั้งผู้วิจารณ์ และเจ้าของภาพทั้งสิ้น
สำหรับมือใหม่ อยากหัดวิจารณ์ จะเริ่มยังไงดี
เริ่มที่ความเชื่อมั่นในตัวเองก่อนครับ ว่าเราสามารถทำได้ เหมือนกับคนอื่น ๆ
ไม่มีมือเก่า ไม่มีมือใหม่ มีแต่ความเห็นส่วนตัวที่คุณจะแสดงมันออกมา เมื่อคณมอง
เมื่อคุณสัมผัส เมือคุณปล่อยจินตนาการตามรูปนั้นไปเท่านั้น
แต่ว่า
แค่เชื่อมั่น คงไม่พอ
แล้วต้องทำไรอีกหล่ะ ....
คุณต้องมี guide ในการวิจารณ์ แม้การวิจารณ์จะเป็นทัศนคติของคุณเอง
แต่มันก็ต้องดูมีเหตุมีผลพอควร ที่จะทำให้เวลาที่คุณได้สละลงไป มีค่าขึ้นมา
แล้ว guide พวกนี้ เราจะหามันได้จากที่ไหน
นั่นสิครับ ผมก็หาอยู่นานเหมือนกัน ....
เมื่อหาอยู่ได้สักพัก
ประกอบกับเริ่มถ่ายภาพมากขึ้น
การดูรูปบ่อย ๆ บวกกับ การคิดเรื่องนั้นเรื่องนี้ในการถ่ายภาพ
ทำให้ผมได้แนวความคิดสำหรับการวิจารณ์ภาพออกมา
ต่อจากนี้ไป เป็นความเห็นส่วนตัวนะครับ สมาชิกอาจใช้อย่างอื่นเพิ่มเติมได้
ผมแค่อยากจะแชร์ แนวคิดในการวิจารณ์ให้กับสมาชิก ได้ทราบ
เพื่อเราจะได้เริ่มวิจารณ์ภาพกันจริง ๆ จัง ๆ
แล้วเราจะได้ถ่ายรูปดีขึ้นด้วยกัน
การถ่ายภาพนั้น เราต้องอาศัย เทคนิค และ จินตนาการ
สองอย่างนี้เป็นเรื่องใหญ่ในการสร้างสรรภาพถ่ายที่มีคุณค่าขึ้นมาซักภาพ
ดังนั้น เมื่อผู้ถ่ายภาพ เริ่มคิดและบรรจงถ่ายภาพอะไรก็ตามออกมาสู่สายตาประชาชน
เรา ในฐานะคนวิจารณ์ ผมก็มักจะมองย้อนกลับไปถึงตอนต้นของการคิดถ่ายภาพของคนคนนั้น
อย่างแรกที่ผมมอง คือ จินตนาการ
1. แนวคิด .... ผู้ถ่ายภาพ เค้ามีแนวคิดอะไรในภาพถ่าย อันนี้ปิดกั้นกันไม่ได้
ผมเคยโดนผู้มีประสบการณ์ถ่ายภาพมากกว่าผม วิจารณ์ภาพผมว่า ผมคิดแบบนี้ไม่ดี ทำไมไม่คิดแบบนั้น
ในเวลานั้นก็เชื่อเค้า .... แต่เมื่อเวลาผ่านมา พบว่า .... นี่มันรูปถ่ายของผมนี่
ผมมีสิทธิ์จินตนาการในสิ่งที่ผมอยากถ่าย ดังนั้น
เมื่อเราวิจารณ์ภาพใครก็ตาม ให้มองก่อนว่า ... ผู้ถ่าย เค้าคิดอะไร เค้าจินตนาการถึงอะไร
ในการถ่ายภาพนั้น และเราต้องเคารพในความคิดของเค้าด้วยครับ
2. การสื่อความ
แน่นอน ทุกคนมีสิทธิ์จะคิด จะจินตนาการถึงสิ่งที่ตัวเองอยากจะถ่ายทอด
แล้วเราในฐานะผู้ชมภาพ สามารถเข้าถึงความคิดนั้นได้แค่ไหน
นั่นหมายความถึง ความสำเร็จในการถ่ายทอดของผู้ถ่าย ผ่านภาพถ่ายให้ผู้ชมได้เข้าใจ
ภาพบางภาพความหมายลึกซึ้ง บางภาพสื่อสารเรียบง่ายตรงไปตรงมา
แต่ไม่ว่าภาพนั้น จะเป็นอย่างไร ถ้าสามารถสื่อสารให้ผู้มองภาพเข้าใจ รับรู้
เข้าถึง ในสิ่งที่เค้าต้องการได้ นั่นถือว่า สำเร็จ
เข้าใจกันมั้ยครับ ?
ดังนั้น หากเราจะไปวิจารณ์ภาพของใคร ... หากว่าเค้าไม่สามารถสื่อความให้สมบูรณ์ได้
ก็ถือว่าภาพนั้น มีจุดด้อยเกิดขึ้น
อีกอย่างคือ เรื่องของเทคนิค
3. การควบคุมกล้อง
อันนี้เป็นเรื่องของความสมบูรณ์ของภาพแล้ว ว่าผู้ถ่าย เมื่อคิดได้ว่าภาพของตัวเองจะเป็นอย่างไร
จะเค้าจะต้องควบคุมกล้อง และถ่ายภาพให้ได้ตามจินตนาการของเค้า
หากว่าจะวิจารณ์ภาพในเรื่องการควบคุมกล้อง ผมมักจะมองถึงสิ่งเหล่านี้
3.1 การควบคุมแสง ... ผมไม่ใช้การวัดแสง เพราะสำหรับกล้องดิจิตอลแล้ว
กระบวนการอาจไม่จบที่การวัดแสงตอนถ่าย มันอาจมาจบที่การปรับแต่งในกล้อง
เรามองผลลัพธ์สุดท้ายเลยครับ ว่า ผู้ถ่าย สามารถควบคุมแสง ให้สว่าง มืด
ไล่โทน นุ่มเนียน อย่างที่อารมณ์ภาพควรจะเป็นหรือไม่ ตลอดจนรายละเอียดต่าง ๆ
เกี่ยวกับแสงในภาพ ว่าสมบูรณ์หรือไม่
3.2 สี ... อันนี้ต้องดูอารมณ์ภาพเป็นหลัก แล้วดูว่า ผู้ถ่าย สามารถควบคุมสีของภาพ
ให้สมบูรณ์ตามอารมณ์ภาพได้หรือไม่ เช่น ภาพความสนุกสนาน หากเป็นภาพสี
จะได้อารมณ์ ที่เป็น present simple แต่หากใช้พวก duotone ก็อาจให้
อารมณ์เป็นภาพความทรงจำที่ดีในอดีต อะไรประมาณนี้
3.3 ช่องรับแสง และ ความเร็วชัตเตอร์
มีผลต่อความชัดลึก และความคมชัดของภาพ เรื่องในไม่มีเกณฑ์ตัดสินว่า ควรจะชัด
หรือไม่ชัด ควรจะเบลอ หรือไม่เบลอ ... เอาง่าย ๆ ว่า สิ่งที่ควรจะชัด มันก็ต้องชัด
สิ่งที่ควรจะเบลอ มันก็สมควรต้องเบลอ แต่ก็ต้องดูอีกว่า ... แล้วมันทำให้ภาพ
มีความสมบูรณ์แค่ไหน มากเกินไป หรือน้อยเกินไปหรือไม่
4. Composition แน่นอน อันนี้สำคัญ
การจัดองค์ประกอบภาพ เป็นสิ่งที่ผู้ถ่ายภาพต้องพึงกระทำก่อนถ่ายภาพ
การวิจารณ์ภาพถ่ายนั้น ผู้วิจารณ์ต้องพยายามดูองค์ประกอบภาพ ว่า มันสมบูรณ์ หรือไม่
ขาดอะไร เกินอะไร อะไรไม่น่ามี อะไรอยู่ผิดที่ อะไรดีแล้วในภาพนั้น
นอกจากนั้น ต้องคิดต่อไปอีกว่า ... ถ้าเป็นเราถ่ายเอง เราจะถ่ายแบบนี้หรือไม่
มันทำให้เราต่อยอดความคิดตัวเองไปอีกไกลโข
สุดท้ายที่ผมมักจะมองเป็นบทสรุป สำหรับการวิจารณ์ภาพคือ
ภาพนั้น อยู่ระดับไหน
JOJO(staff pixpro's) แบ่งไว้ดีมาก ผมขอนำมาถ่ายทอดให้ฟัง
1. ระดับต้น ผู้ถ่ายสามารถควบคุมกล้องได้อย่างใจ ทำให้ภาพที่ได้ มีความสมบูรณ์ด้านเทคนิค
2. ระดับกลาง ผู้ถ่ายสามารถสร้างเรื่องราวให้เกิดขึ้นในภาพได้ นอกจากความสมบูรณ์ด้านเทคนิคที่ต้องทำได้ดีด้วย
3. ระดับ ผู้ถ่ายสามารถสร้างจินตนาการให้เกิดขึ้นในสมองของผู้ชมภาพได้ สามารถนำให้ผู้ชมภาพ เกิดมโนทัศน์จากการชมภาพนั้นได้ อันนี้สุดยอดมาก ๆ
ทั้งหมดนี้เป็น guideline คร่าว ๆ ที่ผมใช้ในการวิจารณ์ภาพ
แน่นอน ภาพถ่ายจะถูกแบ่งแยกกันเป็นระดับชั้น
ขึ้นอยู่กับว่า
ผู้ถ่ายสามารถจินตนาการสร้างเรื่องราวได้ซับซ้อนแค่ไหน
ผู้ถ่ายสามารถสื่อความได้ครบถ้วนแค่ไหน
ผู้ถ่ายสามารถควบคุมกล้องได้สมบูรณ์แค่ไหน จัดองค์ประกอบได้สมบูรณ์เพียงใด
ง่ายมั้ยครับ สำหรับการฝึกวิจารณ์ภาพ เมื่อเรามองสิ่งเหล่านี้
และพบว่า มันขาดอะไร ไม่สมบูรณ์ตรงไหน หรือดียังไง หรือสมบูรณ์อย่างไร
ก็เขียนคำวิจารณ์ของคุณลงไป เพื่อให้เจ้าของภาพได้รับทราบ
และทั้งเค้าและคุณ ก็จะเก่งขึ้นพร้อม ๆ กัน
